Biblioteka diecezjalna im.. Biskupa Jana Bernarda Szlagi w Pelplinie

Polskie biblioteki kościelne w sieci

Okazuje się, że najłatwiejszym  i najpopularniejszym rozwiązaniem jest stworzenie podstrony informacyjnej, często wizytówkowej o bibliotece i poprzestaniu na tym. Biblioteki kościelne bardzo rzadko wykorzystają na swoich stronach możliwości jakie dają rozwiązania technologiczne web 2.0. 

Referat przygotowany w ramach zajęć Książka zabytkowa w zbiorach Kościoła, 
prowadzonych przez dr Krzysztofa Nierzwickiego.

Olivia Sara Granatowski,

Toruń 2014

Na przełomie 1989/1990, kiedy Tim Berners-Lee opracowywał w CERN koncepcję WWW, w Stolicy Apostolskiej trwały przygotowania dokumentów tematycznie związanych z wykorzystaniem informatyki w Kościele. W orędziu Jana Pawła II z 1990 roku nie pada słowo Internet, ale zawiera rozwiązania informatyczne na potrzeby gromadzenia informacji w ogromnych systemach sztucznej pamięci i wprowadzenia łatwiejszego dotarcia do informacji.

Dokumenty odnoszące się bezpośrednio do Internetu pojawiły się dopiero w 2002 roku, ale przez te 12 lat Kościół wykorzystywał szereg rozwiązań techologicznych. W 1995 roku ruszyła watykańska poczta elektroniczna pozwalająca na komunikację nie tylko miedzy duchownymi, ale wysyłanie wiadomości przez wiernych do Watykanu. Rok później rusza także strona internetowa (www.vatican.va) z systemem zabezpieczającym na trzech serwerach watykańskich : Michał, Gabriel i Rafał, co zapoczątkowało istnienie Stolicy Apostolskiej w wirtualnej rzeczywistości.

W Polsce, pierwsze zastosowanie komputerów w Kościele można odnotować już 1986 roku w diecezji tarnowskiej. W roku akademickim 1991/1992 biskup tarnowski Józef Życiński prowadzi w Wyższym Seminarium Duchownym przedmiot pt. Zastosowanie informatyki. Internet na szerszą skalę został wykorzystany w 1995 roku podczas papieskiej wizyty w Skoczowie. Następnych latach powstały pierwsze diecezjalne strony WWW, w Bielsku-Białej, Legnicy i Tarnowie.

Trudno określić, kiedy pojawiły się strony bibliotek kościelnych. Na pewno z początku na stronach placówek były tylko zakładki z ogólnymi informacjami o bibliotece, godziny otwarcia i zasady korzystania ze zbiorów. Do dziś większość bibliotek ogranicza się do takiej prezentacji w Internecie, ale coraz częściej pojawiają się niezależne strony bibliotek kościelnych. Istnieje też ok. 120 bibliotek kościelnych, które skorzystały z programu MAK i MAKWWW Biblioteki Narodowej udostępniając katalogi swoich zbiorów w Internecie.

Poniżej przestawiam wybrane przykłady różnych bibliotek kościelnych. Starałam się ukazać tylko niezależne strony bibliotek od placówek w ramach, których działają. Wyodrębniłam sześć typów, które pokrótce zostały opisane z perspektywy zawartości, wyglądu i funkcjonalności.

Biblioteki zakonne

Biblioteka opactwa benedyktynów w Tyńcu

Biblioteka opactwa benedyktynów w Tyńcu
Biblioteka opactwa benedyktynów w Tyńcu

Strona zbudowana przez Annę Pasterak w 2003 roku, składa się z kilku zakładek zawierających informację o historii biblioteki, jej dziejach, księgozbiorze i zabytkach oraz bibliografię wykorzystaną w tworzeniu treści na stronę i linki zewnętrzne.

Różowe tło wygląda jak tapeta naścienna. Logo jest grafiką w słabej jakości i przestawia tytuł strony. Zakładki odróżniają się zastosowaniem koloru białego. Treści są wyjustowane i przeciągają stronę w pionie. Na stronie głównej pojawia się zdjęcie przestawiające opactwo z lotu ptaka. Zdjęcia znajdują się także na podstronach i są związane z treścią. Wykorzystano prostą nawigację możliwą dzięki językowi HTML, w której strona została stworzona. Nawigacja ta umożliwia przeskakiwanie do kolejnych nagłówków na przeciągającej się pionowo stronie, jak i szybki powrót do górnej nawigacji globalnej. Na podstronach zakładka “Historia biblioteki” zamienia się w odsyłacz do strony głównej.

Biorąc pod uwagę datę ostatniej aktualizacji strony, można wybaczyć nie wykorzystanie żadnych możliwości technologii web 2.0. Sama jednak estetyka strony pozostawia wiele do życzenia.

Bazylianie.pl : biblioteka zakonu

Bazylianie.pl
Bazylianie.pl

Strona biblioteki istnieje samodzielnie, ale już od razu widać, że ponad nią istnieje cały portal Bazylianie.pl. Według strony powitalnej Biblioteka zawiera ok. 10 tys. publikacji i kilkadziesiąt starodruków, które są dostępne po zarejestrowaniu się na stronie. Niestety rejestracja nie działa, trudno stwierdzić w czym jest problem, ponieważ przy próbie logowania strona się nawet nie przeładowuje.

Strefa nagłówka zawiera z lewej logo, które umożliwia w każdej chwili powrót do strony głównej, a w górnej prawej zakładki pozwalające przenieść się na podstrony: o bibliotece, możliwość rejestracji/zalogowanie się do serwisu, pomoc i link do portalu Bazylianie.pl. Zakładka ‘O Bibliotece’ zawiera historię, opis zasobów i zasady ich udostępniania.

Strona jest bardzo prosta i przejrzysta. Trudno jest jednak ocenić funkcjonalność strony bez możliwości poznania jest najciekawszej zawartości.

Opactwo Cystersów : archiwum i biblioteka oraz Kolegium Filozoficzno-Teologiczne Polskiej Prowincji Dominikanów : biblioteka

Opactwo cystersów
Opactwo cystersów
Dominikanie - Biblioteka - Informacje podstawowe
Dominikanie – Biblioteka – Informacje podstawowe

Najpopularniejszym rozwiązaniem jest stworzenie strony biblioteki całkowicie zależnej od placówki w ramach której biblioteka jest zorganizowana. Podstrony zawierają główne informację o bibliotece, takie jak godziny otwarcia, zasady udostępniania i opis zasobów.

Wygląd w takim wypadku jest zależny od całości portalu, a funkcjonalność właściwie nie istnieje. Dodatkiem są linki zewnętrzne do bibliotek cyfrowych i katalogu zasobu online o ile istnieje.

Biblioteki wyższych seminarium duchownych

Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej

Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie
Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie

Całkowicie samodzielna strona biblioteki, prawdo podobnie oparta na autorskim CMSie pozwala na umieszczanie aktualności związanych z instytucją.

Nagłówek jest w całości graficzny, pod nim znajduje się pasek z datą, godziną i promocyjnym tekstem. Poniżej pojawia się motto autorstwa M. Prevost’a “Szczęśliwe znalezienie dobrej książki może zmienić przyszłość duszy”. Umieszczone w lewej kolumnie pionowe menu i zawiera listę podstron i linków zewnętrznych. Prawa kolumna jest szersza i poświęcona na zawartość strony. U dołu mamy informację o prawach autorskich, aktualizacji i autorze projektu strony.

Wśród zawartości są informację podstawowe o bibliotece, zasadach udostępniania zasobów, ale także odsyłacze do katalogów online, aktualne informację dotyczące biblioteki, linki do biblioteki cyfrowej i multiwyszukiwarki FIDKAR.

Całość wygląda estetycznie i wykorzystuje podstawową funkcjonalność stron internetowych.

Biblioteka Seminarium Metropolitalnego Archidiecezji Warszawskiej

Biblioteka Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie
Biblioteka Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie

Strona wykorzystuje podstawowe możliwości systemu MAK do tworzenia stron internetowych z użyciem języka HTML. Nagłówek zawiera pełen tytuł biblioteki i jej logo. Podstawowe informacje są zamieszczone w pionowym menu po prawej, stworzonej z tabelek HTML. Znajdziemy tu podstawowe informacje o bibliotece, katalogi online, informacje o księgozbiorze i linki zewnętrzne.

Tłem jest jednolita piaszczysta tekstura co powoduje, że strona jest mało atrakcyjna estetycznie. Treści po przeplatane są zdjęciami, wydłużając stronę w pionie. W nawigacji nieco pomaga możliwość przeskakiwania do konkretnych partii tekstu. Problemem jest także kodowanie znaków – zamiast polskich liter w treści pojawiają się błędy, co prowadzi to zmniejszenia czytelności.

Biblioteka Misyjnego Seminarium Duchownego Księży Werbistów

Stronia biblioteki seminarium
Stronia biblioteki seminarium

Jednostronnicowa witryna biblioteki stworzona prostym językiem HTML bez wykorzystania nawet tabelek. W górnej części nagłówek ze zdjęciem seminarium z lotu ptaka i informacje teleadresowe. Poniżej jawią się godziny działania wypożyczalni i niebieski odsyłacz do katalogu online. Oddzielony żółtymi gwiazdkami, mamy tekst informujący o bibliotece, a wszystko na jednolitym zielonym tle. W ‘stopce’ znajdujemy odesłanie do Federacji Bibliotek Kościelnych “FIDES” i informacje o ostatniej aktualizacji strony z 17 października 2013, co zdecydowanie nie usprawiedliwa wykorzystania przestarzałej technologii.

Biblioteki uczelni katolickich

KUL : Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II : Biblioteka Uniwersytecka

KUL - Biblioteka Uniwersytecka - Aktualności
KUL – Biblioteka Uniwersytecka – Aktualności

Wizualnie strona pokrewna ze stroną internetową uniwersytetu, pod który podlega biblioteka. W strefie nagłówka mieści się logo pozwalające na powrót do strony głównej ze wszystkich podstron, okienko wyszukiwania po serwisie i główne menu zawierające zakładki: o bibliotece, oddziały, regulamin i nowości. Lewa kolumna zawiera bardziej szczegółowe menu pionowe, gdzie użytkownik może znaleźć aktualności, przewodnik po serwisie, bazy dane i katalog, najważniejsze informację dot. biblioteki i linki zewnętrzne m.in. do Lubelskiej Biblioteki Wirtualnej, której biblioteka jest partnerem.

Biblioteka poprzez swoją stronę internetową stara się ułatwić kontakt użytkownikom. Udostępniono formularz zgłoszenia zakupu publikacji i formularze kontaktowe m.in. ‘zapytaj bibliotekarza’. W ramach biblioteki zaistniała także Czytelnia Wirtualna KUL zbudowana na platformie dLibra. Podjęto współpracę nie tylko z lokalną biblioteką cyfrową, ale także z IBUK libra oraz wykupiono licencję na serwisy z e-czasopismami.

Biblioteka : Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Biblioteka UKSW - Strona Główna
Biblioteka UKSW – Strona Główna

Prosta, ale estetyczna strona biblioteki całkowicie niezwiązana z estetyką samego uniwersytetu. Od strony głównej informuje o aktualnościach dziejących się w ramach biblioteki, co przywodzi na myśl wykorzystania CMS’a w budowie strony. Zawartość strony jest skategoryzowana w lewej kolumnie w postaci pionowego menu, znaleźć tam można informacje o bibliotece, regulaminie, ale także dostępne katalogi, bazy i linki zewnętrzne. Wśród odsyłaczy pojawiają się informację o realizowaniu edukacji informacyjno-komunikacyjnej przez bibliotekę w postaci szkolenia bibliotecznego. Dodatkowo na stronie pojawia się odsyłacz do serwisu społecznościowego Facebook, który okazuję się bardzo często aktualizowany.

Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie : Komputerowy Katalog Zbiorów Biblioteki UPJPII

Informacje ogólne » Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
Informacje ogólne » Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
Virtua-Katalog UPJPII
Virtua-Katalog UPJPII

Strona biblioteki składa się z właściwie z dwóch witryn. Obie wersje wykorzystają szatę graficzną strony uniwersytetu, na której właśnie znajduje się pierwsza ze stron biblioteki. Znaleźć tu można podstawowe informację o bibliotece, jej strukturze, zasobach, regulaminie, a także interaktywny plan biblioteki. Dane dostępne są w głównym menu, gdzie przewidziano cała zakładkę dla biblioteki.

Druga strona wydająca się mniej zależną od strony uniwersytetu jest w całości poświęcona komputerowemu katalogu zbiorów biblioteki. Użytkownik może zarządzać swoim kontem, sesją ale także wyszukiwaniem i przeglądać historię wyszukiwania.

Wszystko jest bardzo czytelne i estetyczne. Wbudowana wyszukiwarka dostępna jest w wersji podstawowej i zaawansowanej z możliwościami ustawienia filtrów. Katalog wykorzystuje serwis VTLS.

Biblioteka Bobolanum

Biblioteka Bobolanum
Biblioteka Bobolanum

Bardzo prosta, ale przy tym estetyczna strona informacyjna o dniach i godzinach otwarcia biblioteki w okresie całego roku oraz dane teleadresowe. Po środku strony znajduje się odsyłacz do katalogu online stworzonego w systemie MAK.

Strona jest czysto wizytówkowa.

Biblioteki diecezjalne

Biblioteka diecezjalna im. biskupa Jana Bernarda Szlagi w Pelplinie

Biblioteka diecezjalna im.. Biskupa Jana Bernarda Szlagi w Pelplinie
Biblioteka diecezjalna im.. Biskupa Jana Bernarda Szlagi w Pelplinie

Najlepiej wykonana strona biblioteki kościelnej, choć posiada także wiele nie dociągnięć. Wszystko jest bardzo estetyczne, przemyślane i proste, niestety powstająca potrzeba uaktualnienia strony na własną rękę nieco naciągnęła estetykę strony dodając nie dopracowany przycisk ‘wydarzenia’ w lewym pionowym menu.

Na stronie głównej znajdują się dwa menu, główne poziome z przekierowaniem na strony o pracownikach, statucie, regulaminie, patronie i kontakcie. We wspomnianym pionowym menu znajdują się zakładki aktualności, fotogalerię, linki, wydarzenia i katalog online.

Podstrony składają się z nagłówka graficznego w postaci przeskakujących zdjęć, a poniżej znajduje się treści strony. Ważniejsze elementy podkreślono kolorem granatowym, m.in. strefę tytułu treści na każdej z podstron.

Pomimo profesjonalizmu strony nie wykorzystano tu żadnych technologi web 2.0.

Biblioteka diecezjalna w Sandomierzu

Biblioteka kościelna w Sandomirzu
Biblioteka kościelna w Sandomirzu

Rozbudowana, estetyczna strona internetowa stworzona z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i dostępnymi bibliotekami jQuery. Szata graficzna w odcieniach bieli i brązu wykorzystuje zdjęcia starych ksiąg dla stworzenia atmosfery.

Główne menu znajduje się w dolnej części nagłówka i powtarza się w stopce zawierając odsyłacze do podstron aktualności. listy usług oferowanych przez bibliotekę, regulaminu, statutu, historii biblioteki, kontaktu i linków zewnętrznych.

Strona główna zawiera także odsyłacze bezpośrednio do Cyfrowej Biblioteki Diecezjalnej w Sandomierzu utworzonej na platformie dLibra, katalogu online utworzonym w systemie MAK i na bieżąco aktualizowany przez bibliotekę funpage na Facebooku.

Centrum Dialogu im. bł. Jana Pawła II oraz Biblioteka Diecezjalna w Toruniu

Centrum Dialogu Toruń
Centrum Dialogu Toruń

Strona internetowa zawierająca podstawowe informacje o bibliotece i centrum dialogu, projekt realizowany w ramach funduszy unijnych, jednak wizualnie nie wygląda na profesjonalny, zwłaszcza pod względem graficznym. Główne, ale mniej widoczne menu znajduje się pod nagłówkiem i odnosi do prezentacji Centrum Dialogu i biblioteki, aktualności, bibliografii i mapy strony. Pogrupowane i znacznie bardziej rzucające się w oczy pionowe menu w lewe kolumnie zawiera odesłania do podstron informujących o szczegółach biblioteki, jej regulaminie i zbiorach, ale także o po szczególnych promowanych zbiorach oraz bibliotek i bibliografii zewnętrznych.

Centrum Dialogu posiada również często aktualizowany funpage na serwisie społecznościowym Facebook.

Biblioteki parafialne

Biblioteka parafialna w Katowicach – Załężu

Strona Biblioteka Parafialnej w Katowiach - Załężu
Strona Biblioteka Parafialnej w Katowiach – Załężu

Strona wykonana prawdo podobnie w listopadzie 2009 roku w prostym języku HTML. Graficzny nagłówek przestawia napis powitalny na zdjęciu fioletowej satynowej tkaniny na której jawią się cytaty. Poniżej strona została podzielona z dwie kolumny, w lewej węższej jest lista odsyłaczy wewnętrznych tworząca menu, a prawa szersza poświęcona jest na zawartość treściową strony.

Udostępniono katalog zasobów w formacie MS Excel do pobrania, galerię ze zdjęciami starszych, głównie z przełomu XIX i XX wieku, egzemplarzy dostępnych w bibliotece i pustą księgę gości.

Stronę wykonał webmaster ukrywający się pod pseudonimem 3rzytwa i jest to jedyna strona biblioteki parafialnej, którą można bez większych problemów znaleźć w sieci i nie jest zależna od strony samej parafii.

Parafia Przemienienia Pańskiego w Opolu : biblioteka parafialna

Biblioteka parafialna
Biblioteka parafialna

Typowym rozwiązaniem jest znalezienie miejsca na informację o bibliotece w ramach strony parafii. Tutaj poza krótką informacją o bibliotece na dość ukrytej podstronie w zakładce ‘w parafii’, można znaleźć także aktualności i książki polecane przez bibliotekę.

Biblioteki szkół kościelnych

Biblioteka Liceum Zakonu Pijarów w Krakowie

Biblioteka Liceum Zakonu Pijarów w Krakowie
Biblioteka Liceum Zakonu Pijarów w Krakowie

Przykład strony internetowej biblioteki szkolnej, która wykonana jest bardzo estetycznie i prawdo podobnie w całości w HTML/CSS, co świadczy o umiejętnościach p. M.Dudka, który stronę tą wykonał. Menu składa się z paska poziomego i zakładek pionowych, które przekierowują użytkownika do podstron informujących o bibliotece, czytelnictwie i zawierających pomocne wskazówki dla licealistów. Wiele jest także linków zewnętrznych, które zostały wyselekcjonowane pod kątem uczniów szkół średnich.

Brakuje jednak zarówno elementów web 2.0 jak i nawigacji w przeciągających się pionowo podstronach.

Multiwyszukiwarka Fidkar

Nie można zapomnieć o Federacji Bibliotek Kościelnych FIDES, której powstanie przypada już na rok 1991, a oficjalne erygowana przez Konferencję Episkopatu Polski w 1995 roku. Federacja zrzesza obecnie 84 biblioteki członkowskie, w tym głównie wydziałów teologicznych i wyższych seminariów duchownych w Polsce, diecezjalnych i zakonnych. Podstawowym celem Federacji jest usprawnianie działalności polskich bibliotek kościelnych, wdrażaniu postępu technicznego, a w szczególności koordynacja prac nad komputeryzacją tych bibliotek.

Najważniejszymi rozwiązaniami federacji stały się: biblioteka cyfrowa ‘Księgozbiór Wirtualny Federacji FIDES’, Elektroniczna Bibliografia Nauk Teologicznych i przede wszystkim Multiwyszukiwarka FIDKAR dla Komputerowych Baz Bibliotecznych.

Podsumowanie

Przeglądając najróżniejsze strony bibliotek kościelnych można zauważyć ogromną rozbieżność w poziomie wykonania, od profesjonalnych, często zamawianych w specjalistycznych firmach, po amatorskie, głównie w języku HTML i bardzo przestarzałe w tym samym języku.

Zawartością strony te były jednak podobne. Zawsze informują o godzinach otwarcia, czy zasadach funkcjonowania biblioteki. Często opisywane są także księgozbiory. Udostępniane są także katalogi online, przede wszystkim wykonane w systemie MAK i liczne linki zewnętrzne prowadzące do partnerskich projektów, bibliotek cyfrowych i baz danych.

Biblioteki kościelne bardzo rzadko wykorzystają na swoich stronach możliwości jakie dają rozwiązania technologiczne web 2.0. Najlepiej zaopatrzone w nowe technologie są biblioteki działające w ramach uczelni wyższych, także wyższych seminariów duchownych, ale głównie w większych miastach.

Okazuje się, że najłatwiejszym rozwiązaniem i najpopularniejszych jest stworzenie podstrony informacyjnej, często wizytówkowej o bibliotece i poprzestaniu na tym. Starając się wybrać strony możliwie najbardziej niezależne od stron placówek, w ramach których biblioteki funkcjonują, nie miałam zbyt dużego wyboru.

Bibliografia

Strony opisywane

  1. Biblioteka opactwa benedyktynów w Tyńcu [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie : http://www.wsp.krakow.pl/whk/biblioteki/tyniec/index.html

  2. Bazylianie.pl : Biblioteka zakonu [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://b.bazylianie.pl/

  3. Archimum i biblioteka [online], Opactwo cystersów : Kraków – Mogiła [dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.mogila.cystersi.pl/index.php?option=com_content&view=category&id=41&layout=blog&Itemid=136

  4. Biblioteka [online] Kolegium Filozoficzno-Teologiczne : Polskiej Prowincji Dominikanów [dostęp 10 stycznia 2014] Dostępne w Intenecie: http://www.kolegium.dominikanie.pl/informacje_podstawowe.php

  5. Biblioteka Wyższego Seminaniurm Duchownego Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.bibliotekawsd.koszalin.opoka.org.pl/index.htm

  6. Biblioteka Seminarium Metropolitalsnego Archidiecezji Warszawskiej [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://biblioteka.wmsd.waw.pl/

  7. Biblioteka Misyjnego Seminarium Duchownego Księży Werbistów [ online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.seminarium.org.pl/biblioteka/

  8. KUL : Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II : Biblioteka Uniwersytecka [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.bu.kul.pl/aktualnosci,art_31452.html

  9. Biblioteka : Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostepne w Internecie: http://biblioteka.uksw.edu.pl/

  10. Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie : Biblioteka [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://upjp2.edu.pl/strona/jnpqdyuf9e

  11. Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie : Komputerowy Katalog Zbiorów Biblioteki UPJPII [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: https://www.bj.uj.edu.pl/pat/katalog

  12. Biblioteka Bobolanum [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostepne w Internecie: http://www.bbob.pl/

  13. Witamy na stronie biblioteki parafialnej w Katowicach-Załężu [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://bibliotekaparafialna.w.interia.pl/

  14. Biblioteka parafialna [online], Parafia Przemienienia Pańskiego w Opolu [dostep 10 stycznia 2014]. Dostepne w Internecie: http://www.ppp.opole.pl/w-parafii/biblioteka-parafialna.html

  15. Biblioteka Diecezjalna im. Biskupa Jana Bernarda Szlagi [online : dostep 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.biblioteka.diecezja-pelplin.pl/

  16. Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu [online : dostęp 10 stycznia 2014] Dostepne w Internecie: http://bdsandomierz.pl/index.html

  17. Centrum Dialogu im. bł. Jana Pawła II oraz Biblioteka Diecezjalna w Toruniu [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.bibdiec.pl/

  18. Biblioteka Liceum Zakonu Pijarów w Krakowie [online : dostęp 10 stycznia 2014]. Dostępne w Internecie: http://www.liceum.pijarzy.pl/biblioteka/

  19. Biblioteka Zespołu Szkół Katolickiech im. Jana Pawła II w Gdyni [online : dostę 10 stycznia 2014]. Dostepne w Internecie: http://biblioteka.katolik.info.pl/

Literatura przedmiotu

  1. Kloch J., Zastosowanie najnowszych technologii Web 2.0 [W:] Media w Kościele i Kościół w mediach : edukacja medialna, dziennikarska i w zakresie public relations oraz zastosowanie Web 2.0 w Kościele w Polsce, Katowice: Drukarnia Archidiecezjalna w Katowicach, 2012

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *